گیربکس کواکسیال که به عنوان گیربکس درون خطی نیز شناخته می شود، نوعی پیکربندی گیربکس مکانیکی است که در آن شفت های ورودی و خروجی در یک راستا قرار دارند و محور چرخش یکسانی دارند. اصطلاح 'هم محور' به این واقعیت اشاره دارد که شفت های ورودی و خروجی به صورت متحدالمرکز قرار گرفته اند و یک شفت دیگر را احاطه کرده است.
در یک گیربکس کواکسیال، شفت ورودی معمولاً توسط یک منبع نیرو مانند یک موتور الکتریکی یا یک موتور احتراق داخلی به حرکت در می‌آید. حرکت چرخشی از شفت ورودی به گیربکس منتقل می شود، جایی که دچار کاهش دنده های مختلف و تغییرات در گشتاور و سرعت می شود. در نهایت شفت خروجی که با شفت ورودی کواکسیال است حرکت یا توان خروجی مورد نظر را ارائه می کند.
گیربکس های کواکسیال بسته به کاربرد خاص و الزامات طراحی می توانند انواع مختلفی از چرخ دنده ها مانند چرخ دنده های خار، چرخ دنده های مارپیچ، چرخ دنده های مخروطی یا چرخ دنده های حلزونی را در خود جای دهند. چرخ دنده های داخل گیربکس به هم متصل می شوند تا گشتاور و حرکت چرخشی را از شفت ورودی به شفت خروجی منتقل کنند. گیربکس های کواکسیال با استفاده از نسبت های مختلف دنده و آرایش دنده ها می توانند طیف وسیعی از کاهش یا افزایش سرعت را ارائه دهند که امکان بهینه سازی گشتاور و سرعت را برای کاربردهای مختلف فراهم می کند.
این گیربکس ها در صنایع مختلفی از جمله خودروسازی، تولید، روباتیک و ماشین آلات صنعتی کاربرد دارند که در آن ها کنترل دقیق گشتاور و سرعت مورد نیاز است. آنها معمولاً در کاربردهایی مانند نوار نقاله، ماشین‌ابزار، پمپ‌ها و سیستم‌های انتقال قدرت استفاده می‌شوند که در آن شفت‌های ورودی و خروجی برای انتقال کارآمد توان باید در یک راستا باشند.
